مطالعات میان رشته ای حقوق و تربیت اسلامی

مطالعات میان رشته ای حقوق و تربیت اسلامی

خوانش جرم شناسانه مفهوم تربیتی غیرت و نقش پیشگیرانه آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق جزا، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه حقوق جزا، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران
3 دانشجوی دکترای تخصصی، گروه حقوق جزا، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران
10.22034/nric.2025.2071759.1043
چکیده
غیرت یکی از ویژگی‌های بنیادین انسان است که فرد را به دفاع از سرمایه‌های مادّی و معنوی خود وا می‌دارد و در عرصه‌های فردی، اجتماعی و فرهنگی بروز می‌یابد. غیرت به مثابه یک مقوله اجتماعی، فرهنگی و تربیتی، بازتاب قابل توجهی در حوزه حقوق کیفری دارد و می‌تواند به عنوان سازوکاری پیشگیرانه در برابر آسیب‌های اجتماعی و وقوع جرایم ایفای نقش کند. یافته‌های این پژوهش که با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه بررسی منابع انجام شده است نشان می‌دهد که آموزش فرهنگی، ارتقای سطح آگاهی حقوقی و ترویج قرائت متعادل و عقلانی از مفهوم غیرت، می‌تواند کارکرد پیشگیرانه آن را تقویت کرده و از پیامدهای منفی بکاهد. غیرت در مقام یکی از عوامل پاسداری از ارزش‌های مشترک جامعه، هنگامی که به صورت نهادی و پایدار در فرهنگ عمومی تثبیت شود، مانع شکل‌گیری آنومی (بی‌هنجاری) خواهد بود و انسجام اجتماعی را ارتقا می‌بخشد. با این حال، همان‌گونه که غیرت واجد کارکرد پیشگیرانه است، در صورتی که از چارچوب‌های عقلی، ضوابط شرعی و معیارهای اخلاقی فاصله گیرد، می‌تواند به بروز آثار منفی و رفتارهای خشونت‌آمیز منجر شود. قرار گرفتن غیرت‌ورزی در ذیل اصل امر به معروف و نهی از منکر، ضوابط و حدود حاکم بر آن را روشن ساخته و امکان هدایت این ویژگی در مسیر عقلانی، اخلاقی و حقوقی را فراهم می‌آورد. از این منظر، غیرت نه تنها یک فضیلت فردی بلکه یک سرمایه اجتماعی و فرهنگی است که در صورت مدیریت صحیح، می‌تواند به تحکیم نظم حقوقی، تقویت هویت جمعی و پیشگیری از انحرافات اجتماعی یاری رساند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A criminological reading of the educational concept of zeal and its preventive role

نویسندگان English

Ehsan Babaee 1
Mohammad javad Amin 2
Hamid reza Maarefi zangani asl 3
1 Assistant Professor, Department of Criminal Law, University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran
2 M.A. Graduate, Department of Criminal Law, University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran
3 Ph.D. Candidate, Department of Criminal Law, University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran
چکیده English

Honor is one of the fundamental human traits that compels individuals to defend their material and spiritual assets, manifesting across personal, social, and cultural domains. As a socio-cultural and educational construct, honor has significant implications within criminal law and may function as a preventive mechanism against social harms and criminal acts. Findings of this study, conducted through a descriptive–analytical method based on the examination of sources, indicate that cultural education, enhancement of legal awareness, and the promotion of a balanced and rational interpretation of honor can strengthen its preventive role while reducing negative consequences. Honor, as a factor safeguarding shared societal values, when institutionally and sustainably embedded within public culture, prevents the emergence of anomie (normlessness) and enhances social cohesion. Nevertheless, although honor possesses preventive functions, if detached from rational frameworks, religious regulations, and ethical standards, it may lead to adverse outcomes and even violent behaviors. Situating honor within the principle of enjoining good and forbidding wrong clarifies its governing rules and enables the guidance of this trait along rational, ethical, and legal pathways. From this perspective, honor is not merely a personal virtue but also a social and cultural capital that, when properly managed, contributes to strengthening legal order, reinforcing collective identity, and preventing social deviations.

کلیدواژه‌ها English

Zeal
criminology
crime prevention
sense of responsibility
social indifference

  • تاریخ دریافت 24 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 12 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 16 آذر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 17 آذر 1404
  • تاریخ انتشار 17 آذر 1404